بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِـيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
حکم «کسی که تقلید نمیکند»
در روایات اهلبیت (علیهمالسّلام) اصلِ رجوع کسی که نمیداند به عالم یعنی کسی که میداند و حرمت عمل بدون علم به صورت بسیار روشن بیان شده است؛ و فقها از همین روایات، وجوب تقلیدِ غیرمجتهد را استنباط کردهاند.
چند حدیث معتبر و صریح در این مورد.
عمل بدون علم، گمراهی است
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلّم): مَنْ عَمِلَ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَانَ مَا يُفْسِدُ أَكْثَرَ مِمَّا يُصْلِحُ.
هر کس بدون علم عمل کند، فسادش بیش از اصلاحش خواهد بود.
الكافي، ج ۱، ص ۴۳.
دلالت فقهی حدیث فوق الذکر این است که: کسی که علم ندارد و تقلید هم نمیکند، عملش مشمول این هشدار است.
نجات فقط با رجوع به اهل علم
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): هَلَكَ مَنِ اسْتَفْتَى غَيْرَ الْعُلَمَاءِ.
هلاک شد کسی که از غیر عالمان فتوا خواست.
غرر الحكم، ح ۹۸۳۷.
نکته: ترک تقلید، عملاً یعنی رجوع به غیر عالم یا به رأی شخصی.
مردم سه دستهاند
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): النَّاسُ ثَلَاثَةٌ: عَالِمٌ رَبَّانِيٌّ، وَمُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاةٍ، وَهَمَجٌ رَعَاعٌ…
مردم سه گروهاند: دانشمند الهی، دانشجو بر راه نجات، و تودهای سرگردان که پیرو هر صدا هستند…
نهج البلاغه، حکمت ۱۴۷.
لذا کسی که نه مجتهد است و نه مقلد، در خطر افتادن در دسته سوم است.
چرا تقلید واجب میشود؟
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): عَلَى النَّاسِ أَنْ يَتَعَلَّمُوا، فَإِذَا لَمْ يَعْلَمُوا سَأَلُوا.
بر مردم واجب است بیاموزند، و اگر ندانستند، سؤال کنند.
الكافي، ج ۱، ص ۴۰.
فقهاء میفرمایند: سؤالِ دائمی در فروع دین، همان «تقلید» است.
جمعبندی کوتاه
{۱} کسی که مجتهد نیست و
{۲} احتیاط واقعی هم نمیتواند بکند و
{۳} تقلید هم نمیکند
طبق این روایات، در معرض هلاکت و بطلان عمل است.
تاریخ به روزرسانی: چهارشنبه, ۱۷ دی ۱۴۰۴