بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
در باره کفّاره و فدیه و زمان ادا
سؤال:
چه زمان باید کفّاره و فدیه داده شود؟ آیا درست است که میگویند کفّاره و فدیه باید اواخر شعبان المعظم و نزدیک ماه رمضان المبارک داده شود؟
پاسخ:
کفّارهٔ روزه وقتی واجب میشود که، روزهٔ ماه رمضان عمداً باطل شود، از همان لحظه؛ کفّاره در ذمّه انسان ثابت میشود. یعنی مثل «دَین» است؛ نه اینکه وابسته به ماه رمضان آینده باشد، لذا دادن کفّاره واجب فوری است و نباید لزوماً اواخر شعبان المعظم و نزدیک رمضان المبارک داده شود؛ بلکه پس از ثابت شدنِ وجوب کفّاره؛ باید پرداخت شود و تأخیر انداختن بدون عذر، گناه است. و هیچ مرجعی نفرموده: باید اواخر شعبان المعظم و نزدیک ماه رمضان المبارک داده شود.
فتاوای مراجع عظام در این زمینه:
آیةالله العظمی امام خامنهای:
«کفّاره واجب است فوراً داده شود و تأخیر آن بدون عذر جایز نیست.»
اجوبة الاستفتاءات، س ۸۶۴.
آیةالله العظمی سیستانی:
«اگر کفّاره را تأخیر بیندازد معصیت کرده، ولی کفّاره ساقط نمیشود.»
منهاج الصالحین، ج۱، مسئله ۱۷۰۳.
بنابراین:
هر وقت کفّاره داده شود درست است، ولی تعمداً تأخیر کردن کفّاره، گناه است.
و این که تصور شده؛ «کفّاره باید اواخر شعبان المعظم و نزدیک ماه رمضان المبارک داده شود» صحیح نیست اما اینکه: چنین تصوری از کجا آمده است؟ ممکن است چنین اشتباهی به دو دلیل ذیل باشد:
{۱} شباهت کفّاره با فدیه،
چون فدیه (مثلاً برای بیماری یا بارداری) باید قبل از رمضان بعدی داده شود. لذا این حکم را؛ اشتباهاً به کفّاره هم سرایت دادهاند.
{۲} توصیه اخلاقی
علما میفرمایند:
خوب است انسان قبل از ورود به رمضان، بدهیهای شرعیاش را صاف کند. ولی این توصیه، اخلاقی است، نه لزوماً یک حکم فقهی.
سؤال:
تفاوت کفّاره و فدیه دقیقاً چیست؟
پاسخ:
این دو واژه خیلی به یکدیگر شبیهاند، ولی در فقه روزه دو چیز کاملاً متفاوت هستند:
کفّاره یعنی: جریمهٔ گناه،
فِدیه یعنی: جبران ناتوانی.
سؤالی دقیقتر:
کفّاره چیست؟
پاسخی روشن:
کفّاره یعنی این که: شخص روزهٔ ماه رمضان را عمداً و با اختیار باطل کند؛ مثل: (خوردن، آشامیدن، جماع، استمناء، دروغ بستن به خدا و…).
پس ریشهٔ کفاره: تخلّف از یک واجب الهی است.
مقدار کفاره چقدر است؟
برای هر روز باید (علاوه بر قضای روزه) یا ۶۰ روز روزه بگیرد یا ۶۰ فقیر را سیر کند یعنی به هر کدام یک مُد طعام (حدود ۷۵۰ گرم گندم، یا برنج، یا سایر حبوبات یا نان) بدهد، که میشود: ۴۵ کیلو.
(یعنی مجموعاً ۶۰ مُد)
سؤالی دقیقتر:
فِدیه چیست؟
پاسخی روشن:
فدیه یعنی این که: شخص اصلاً توان گرفتن روزه را نداشته باشد، نه اینکه عمداً روزه را نگیرد یا باطل کند.
مثل:
{۱} پیرمرد یا پیرزنی که: اصلاً توان روزه گرفتن ندارند.
{۲} بیماری که: امید به خوب شدن ندارد.
{۳} زن باردار که:
{۴} زن شیردهی که: روزه برای بچه اش ضرر دارد.
پس ریشهٔ فدیه، ناتوانی است، نه گناه.
سؤال:
مقدار فدیه چقدر است؟
پاسخ:
برای هر روز: فقط یک مُد طعام، (حدود ۷۵۰ گرم گندم، یا برنج، یا سایر حبوبات یا نان) فقط به یک فقیر بدهد.
سؤال:
زمان پرداخت فدیه کی هست؟
پاسخ:
اینجا همان نقطهٔ مهمی است که اشتباه میشود!!!
کفّاره از همان لحظهای که روزه عمداً باطل شده واجب میشود و باید بدون تأخیرِ بیدلیل پرداخت گردد و ربطی به ماه رمضان بعدی ندارد و لازم نیست صبر کند تا ماه شعبان المعظم! لذا اگر کسی تأخیر بیندازد؛ گناه کرده، و البته کفّاره به نرخ روز همچنان بر ذمّهاش باقی است.
فِدیه چون مربوط به ترک عمدی روزه است، لذا مهلت دارد تا قبل از رسیدن رمضان المبارک بعدی پرداخت شود. و البته اگر عمداً تا رمضان بعدی ندهد، همچنان به نرخ روز مدیون و بدهکار است.
سؤال:
نرخ روز کفّاره و فدیه چقدر است؟
پاسخ:
مقدار کفّاره ی غیرعمد و عمد و مقدار فدیه در تاریخ؛ بهمن ۱۴۰۴ مطابق با شعبان المعظم ۱۴۴۷ مطابق با گزارش دفاتر برخی از آیات و مراجع عظام به شرح ذیل است:
آیةالله العظمی امام خامنهای:
غیرعمد روزی ۴۰ هزار تومان.
عمد روزی ۲ میلیون و ۴٠٠ هزار تومان.
آیةالله العظمی سیستانی:
غیرعمد روزی ۵٠ هزار تومان.
عمد روزی ۳ میلیون تومان.
آیةالله العظمی شبیری زنجانی:
غیرعمد روزی ۶٠ هزار تومان.
عمد روزی ۳ میلیون و ۶٠٠ هزار تومان.
میزان کفاره از نظر معظم له ۹۰۰ گرم است.
آیةالله العظمی مکارم:
غیرعمد روزی ۴۵ هزار تومان.
عمد روزی ۲ میلیون و ۷٠٠ هزار تومان.
منبع: پرسش حقیر (بنی هاشمی)
از دفاتر آیات عظام حفظهم الله
تاریخ به روزرسانی: جمعه, ۲۴ بهمن ۱۴۰۴
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(1).gif)
(1)(3).jpg)
.jpg)
