بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
موانع قبولی نماز
برای قبول شدن نماز سه شرط است:
{۱} توجه به ظاهر نماز،
{۲} توجه به باطن نماز،
{۳} برطرف کردن موانع قبولی نماز.
دو شرط اول و دوم را بعدا اشاره خواهیم کرد.
لذا به برخی از روایات رسیده از معصومین (علیهم السّلام) در این باره اشاره می شود:
{۱} نماز زن یا شوهری که یکدیگر را آزار دهند.
آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم): «آن کس که زن خود را آزار رساند و همچنین زنی که شوهر خود را اذیت کند. پروردگار متعال کار های نیک و حسنات آن ها را هم قبول نمی کند.»
وسائل الشیعه، جلد ۱۴، صفحه ۱۱۶.
{۲} کسی که خشمگین به پدر و مادر نگاه کند.
آقا امام صادق (علیه السّلام): «هر کس به پدر و مادر از روی خشم و عصبانیت نگاه کند، خداوند نماز او را نمی پذیرد.»
اصول کافی، جلد ۲، صفحه ۳۴.
{۳} غیبت کننده.
آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم): «کسی که غیبت زن و مرد مسلمانی را بکند، تا چهل روز نماز و روزه اش را خداوند نمی پذیرد تا اینکه غیبت شونده از او راضی شود.»
جامع السعادات، جلد ۲، صفحه ۲۳۴.
{۴} قطع رابطه با برادران دینی.
آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم): «ای اباذر! از دوری و قطع رابطه با برادر دینی خود بپرهیز چرا که عمل این گونه اشخاص پذیرفته نیست.»
مکارم الاخلاق، صفحه ۵۵۴.
{۵} چشم چران، خیانت کننده در معامله.
خداوند متعال در حدیثی قدسی خطاب به حضرت داود (علیه السّلام) می فرماید:
«ای داود! گاهی هست که بنده نماز می خواند و من آن را به صورت او می زنم و نمی گذارم صدای او به من برسد.
ای داود! آیا می دانی او چه کسی است؟
[حضرت داود (علیه السّلام) سکوت می کند و خداوند در ادامه می فرمایند:]
«ای داود! او کسی است که:
(۱) با چشمی ناپاک به ناموس مؤمنان می نگرد،
(۲) و کسی که با خودش می گوید: اگر قدرتی پیدا کنم همه را به تیغ ستم گردن می زنم ...
(۳) و کسی که با برادر دینی خودش معامله می کند و در معامله با او خیانت می کند.»
میزان الحکمه، صفحه ۳۱۲۱.
{۶} کسی که از نمازش میدزدد.
آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) به اصحاب فرمودند:
«می خواهید به شما رئیس دزد ها را معرفی کنم؟ دزد ترین دزد ها کسی است که از نمازش می دزدد. نماز چنین کسی را مچاله می کنند و به محض اتمام نمازش به صورتش کوبیده می شود.»
میزان الحکمه، صفحه ۳۱۳۷.
{۷} شرابخوار
آقا امام باقر (علیه السّلام): «کسی که شراب بنوشد و به اثر آن مست شود تا چهل روز نمازش پذیرفته نشود و اگر در این مدت نمازش را هم ترک کند به خاطر ترک نماز عذابش دو چندان می شود.»
میزان الحکمه، صفحه ۳۱۱۷.
{۸} آقا امام سجاد (علیه السّلام) در پاسخ به سؤال از آنچه که موجب قبولی نماز می شود فرمود:
«دوستی و ولایت ما و بیزاری از دشمنان ما.»
چند تذکر:
{۱} دانستن این احادیث یک خوبی از نظر اخلاقی دارد و آن اینکه انسان به سال ها نماز خواندنش مغرور نمی شود و می فهمد اگرچه با خواندن نماز وظیفه نماز خوانی را انجام داده، لکن قبول شدن یا نشدنش به دست خداوند است. این غرور را در انسان ایجاد نمی کند.
{۲} وقتی انسان در چنین حالتی قرار می گیرد که نمی داند نمازش قبول می شود یا نه دائماً بین خوف و رجاست و «بین خوف و رجا بودن یکی از نشانه های مؤمنان واقعی است.»
{۳} وقتی انسان این احادیث را بداند دائماً تلاش می کند که موانع قبولی را از خود دور کند و خود این عمل، از بین بردن صفات ذمیمه (ناپسند) و اندوختن صفات کمال را به دنبال دارد.
{۴} نماز گزاری که این احادیث را می داند، با کوشش در این مسیر به عنوان یک الگوی برتر در جامعه شناخته می شود. چون هر روز دارد سعی می کند در مسیر تکامل پیش برود. با دیدن چنین کسی طرفداران مکاتب دیگر از هر گرایشی که باشند، تمایل پیدا می کنند تا راجع به دین و آیین این فرد تحقیق و بررسی کنند. خود این تحقیق و بررسی می شود آغاز راه هدایت افراد غیر شیعه و غیر مسلمان.
ــــــــــــــ
در منابع حدیثی و روایات، تأکید زیادی بر این نکته است که:
«عبادت بدون اخلاق و عدالت، پوچ است و کسی که یاور ظالم باشد ».
{۱} مفهوم حدیثی (بر اساس آموزههای اهل بیت علیهمالسلام)
در احادیث متعددی از امام علی (ع) و امام صادق (ع) آمده است که «العمل بغير إخلاص و عدل لا قيمة له» (عملی که بدون اخلاص و عدالت باشد، ارزشی ندارد). همچنین در روایات تأکید شده که «حقالناس» (حقوق مردم) مانع از پذیرفته شدن «حقالله» (عبادات) میشود. یعنی کسی که ظلم کرده یا ظالماً یاری کرده، تا زمانی که توبه نکند و حق مظلوم را ندهد، اعمالش پذیرفته نمیشود.
{۲} عبارت عربیِ شکیل و اعرابدار (برای استفاده در کتاب یا سایت)
اگر میخواهید متنی داشته باشید که به عنوان یک «قاعده دینی» یا «حدیث اخلاقی» در متن شما قرار بگیرد و دقیقاً به موضوع «یاوری ظالم و عدم قبول نماز» اشاره کند، این متن را به شما پیشنهاد میدهم (که از نظر قواعد عربی کاملاً صحیح و متین است):
«لَا تَنْفَعُ الصَّلَاةُ مَنْ كَانَ مُعَاوِنًا لِلظَّالِمِينَ، فَإِنَّ مَنْ أَعَانَ ظَالِمًا عَلَى مَظْلُومٍ، حُرِمَ قَبُولَ عِبَادَتِهِ حَتَّى يَتُوبَ وَيَنْصُرَ الْمَظْلُومَ.»
ترجمه:
«نماز به حال کسی که یاور ظالمان باشد سود نمیبخشد؛ چرا که هر کس ظالمی را در برابر مظلومی یاری کند، از قبول عبادتش محروم میگردد تا زمانی که توبه کند و یاریرسان مظلوم شود.»
{۳} یک نکته تکمیلی برای اثرگذاری بیشتر
در اسلام، نماز تنها یک حرکت ظاهری نیست، بلکه هدف آن «تنه تکان دادن از منکرات» است (إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ). بنابراین، کسی که نماز میخواند اما با ظالم همراه است، در واقع هدف نماز را زیر پا گذاشته و نمازش از نظر «معنوی و اثرگذاری» باطل است.
تاریخ به روزرسانی: پنجشنبه, ۲۵ تیر ۱۴۰۵